Konu: Kanser Hakkında Herşey

KANSER İÇİN RİSKLİ YAŞLAR

Kanser hastalığı her yaşta görülebilse de her kanser türünün sıklığında artış görüldüğü belirli yaş dönemleri vardır. Hangi yaşta hangi kanser türünün artış gösterdiğini bilmek alınabilecek doğru tedbirler ile kansere karşı korunmada önemli bir avantaj sağlıyor.

Şunu da söylemek gerekir ki hastalığın en sık görüldüğü yaşlardan öncesinde tedbir almak çok önemli. Çünkü kanser hastalığının oluşması ve belirti vermesi arasında geçen süre bazen yıllarca sürebiliyor.

Bunun yanında hemen hemen her kanser türü tüm yaş gruplarında görülebilir. Bizim vereceğimiz bilgiler istatistiki olarak en sık görülen yaş dönemleri.

Akciğer kanseri en en sık 50 – 60 lı yaşlarda görülüyor. Özellikle sigara içicisi olanlarda daha erken yaşlarda düzenli olarak kontrol olmak gerekiyor.

Gırtlak kanseri (Larinks kanseri) 40 – 50 yaşlarında yükseliş eğilimi gösteriyor. Özellikle uzun süreli ses kısıklığı uyarıcı olmalı.

Meme kanseri bayanlarda 40 lı yaşlarda artışa geçiyor. Erkek meme kanseri tüm meme kanseri vakalarının %1 lik esimini oluştursa da kadınlardan daha kötü seyirli ve en sık 50 – 60 yaşlarda ortaya çıkıyor.

Beyin tümörü sıklığı özellikle iki yaş gurubunda artış gösteriyor. Bunlardan ilki 30-40 yaşlarda görülürken, özellikle GBM hastalığının artış gösterdiği 55-70 yaş aralığında daha kötü seyirli olan beyin tümörleri görülüyor.

Tiroid kanseri en sık görülme istatistiklerine 30 - 40 lı yaşlarda ulaşıyor.

Mide ve bağırsak sistemi kanserleri 60 – 70 yaşlarında artış gösteriyor. Bu kanser türlerine karşı gaitadan gizli kanama bakılması ile tedbir alınabiliyor.

Prostat kanseri riski 60 yaşından itibaren artmaya başlıyor. Yaş ilerledikçe sıklığı artan bu kanser türü için PSA tahlili oldukça duyarlı bir yöntem.

Erken dönemde tedbir alınabilen kanserlerden olan rahim ağzı kanser 40/50 yaşlarda risk artışı görülüyor. Bu kanser türü için geliştirilen aşının erken yaşlarda yapılması koruyuculuğu artırmakta.

ÖNEMSENMEYEN KANSER BELİRTİLERİ

Gündelik hayatımızda üzerinde durmadığımız veya önemsemediğimiz belirtiler kanser habercisi olabilir mi ? Hangi şikayetler kanser hastalığı konusunda bize uyarıcı olmalı ve alarma geçmeliyiz ?

Bu sorunun cevabını verirken bazı kanserlerin hemen hiç belirti vermediğini söylemeliyiz. Örneğim over kanseri hemen hemen hiç belirti vermez. Over kanseri çoğunlukla ileri evrelerde yakalanır. Bağırsaktaki kanser nedeni olan poliplerde belirti vermez. Bağırsak kanserinin en sık belirtisi gizli kanama denilen ancak bazı testlerle tespit edilen makattan kanamadır.Akciğer kanseri de eğer eğer belirti verecek bir yerde oluşmadıysa erken dönemlerde belirti vermez. Bu nedenle düzenli olarak kontrol olmak kanser erken teşhisinde çok önemli.

Bunun yanında bazı sıradan belirtiler kanserin erken habercisi olabilir. Boyunda,koltuk altında veya kasıklarda ele gelen bezeler lenfoma habercisi olabilir. Memede fark edilen bir şişlik yine meme kanseri için bize uyarıcı olmalı.

Ciltte yer alan uzun süredir geçmeyen yaralar , rengi, şekli , sınırları değişen benler yine cilt kanser için haberci olabilir.

Uzun süredir geçmeyen öksürük,nefes darlığı ve ağrı akciğer kanserinin belirtisi olabilir.

Kilo kaybı bir çok kanser türü ile birlikte bulunabilir. En çok mide bağırsak sistemi kanserlerinde kilo kaybı görülebilir.

40 - 50 yaşlarda ve daha önce hiç duyulmamış şiddet ve şekilde baş ağrıları beyin kanseri için risk teşkil edebilir.

Tüm bunları düşününce basit şikayetleri bile önemsememiz ve sağlık kuruluşlarına başvurmamız gerekiyor. Ancak hiç belirti vermeden ortaya çıkan kanserlere karşı önlem almak için mutlaka erken teşhis amaçlı check up yaptırmamız gerekiyor.

BAŞ AĞRISI VE KANSER İLİŞKİSİ

Toplumda % 60-70 oranında görülen baş ağrısı şikayeti ilk olarak beyin tümörünü akla getiriyor. Yapılan araştırmalara göre toplumda çok sık olarak görülen baş ağrısı şikayetinin en büyük nedeni gerilim tipi (stres tipi ) baş ağrıları. Eğer kişi hayatında hiç duymadığı bir ağrı ile yeni karşılaşıyorsa bu beyin tümörü için risk faktörü.

Özellikle elli yaşın üzerinde daha önce hastanın hiç duymadığı bir ağrı ile karşılaşılıyorsa bu durumda mutlaka bir kafa içi görüntüleme yöntemine başvurulmalı. Bu tetkik başlangıçta beyin tomografisi ve şüphe halinde beyin MR olarak yapılmalı.


Baş ağrısı eğer tek taraflıysa ve beraberinde kusma,mide bulantısı,ışıktan ve sesten rahatsız olma şikayetleri varsa bu durumda migren akla gelebilir. Migren daha çok kadınlarda görülmekte.

Kanser hastaları için baş ağrısı farklı bir öneme sahiptir. Eğer bir kanser hastası baş ağrısı hissediyorsa çok ısa sürede beyin filmi ile tetkik edilmeli . Çünkü kanser hastalığının en çok yayılım yaptığı organlardan biri beyindir. Buna metastaz diyoruz. Bu durumda öncelikle beyindeki tümörün ameliyat ile çıkarılma şansı araştırılır. Daha sonra ise radyoterapi (ışın tedavisi) yapılır.

Sağlıklı bireylerin baş ağrısı ile doktora başvurması durumunda sadece muayene ile kesin bir teşhis koymak zor olabilir. Hastanın bu ağrıyı ne kadar zamandır yaşadığı, ağrı sırasındaki diğer şikayetleri ve yaşına göre en azından beyin tomografisi ile tetkik edilmesini öneriyoruz.

SİNSİ BİR KANSER TÜRÜ "LENFOMA"

Lenfoma çok çeşitli alt tiplerden oluşan, çok farklı davranış özellikleri gösterebilen bir hastalıklar topluluğudur. Doğru tanı ve güncel tedavide uzun süreli yaşama şansı yüksektir.

En hızlı ilerleyen kanser türlerinden olmasına rağmen, tedavi başarısı yüksek olan Lenfoma, boyun, koltuk altı ve kasıklarda ağrısız bezeler, gece terlemesi düşmeyen ve sebebi bilinmeyen ateş yapıyor. Sürekli yorgunluk ve kilo kaybı da belirtiler arasında.

Kanser, yılda 10 milyondan fazla yeni olguyla karşımıza çıkan, sonuçları en ağır hastalıklardan biri. Lenfoma da en hızlı ilerleyen kanser türlerinden biri. Buna rağmen, tedavi başarısı oldukça yüksek. En önemli belirtileri boyunda, koltuk altında ya da kasıklardaki ağrısız bezeler gece terlemesi, düşmeyen ve sebebi bilinmeyen ateş olarak tanımlanıyor. Yorgunluk, kilo kaybı da lenfomanın habercisi olabilir diyor uzmanlar. Ancak bu belirtilerin başka hastalıklarda da görülebileceğini de ekliyorlar.


LENFOMA NEDİR?

Lenfoma, “lenf sisteminden” kaynaklanan kanserlerin ortak adıdır. Lenfoma çok çeşitli alt tiplerden oluşan, çok farklı davranış özellikleri gösterebilen bir hastalıklar topluluğudur. Birçoğunda doğru tanı ve güncel tedavi uygulamaları ile hastalıksız ve uzun süreli yaşama şansı olanaklıdır.

LENFOMA KİMLERDE GÖRÜLÜR?

Lenfoma, hem çocuklarda hem de erişkinlerde görülen bir hastalıktır. Lenfomaya yol açan bazı risk faktörleri Uzun süren (kronikleşmiş) enfeksiyon hastalıkları, Bağışıklık sistemini zayıflatıcı durumlar, Bazı kimyasal maddelere maruz kalma (Böcek öldürücü ilaçlar gibi), Bazı virüslerden kaynaklanan hastalıklar.


LENFOMANIN BELiRTiLERi NELERDiR?

AĞRISIZ BEZELER: En sık görülen belirti olan ağrısız bezeler, lenf bezlerinde oluşan, ağrı vermeyen, genellikle çapı 1 cm’den fazla olan düğüm şeklinde şişlikler. Fark edilme ihtimali en yüksek olan bezeler, boyunda, koltuk altında veya kasık bölgesinde çıkar. Bu şişlikler ağrıya veya başka belirtilere yol açmaz, ancak sıklıkla boyutları giderek artar. Lenf düğümlerinin şişmesi çok sık görülen bir durum. Lenf düğümlerinde şişme olan kişilerin çok büyük bir kısmında lenfoma dışında tanılar da söz konusu olabilir diyor onkologlar. Lenf düğümlerinde şişliğin en yaygın sebebi ise enfeksiyon. Şişen lenf düğümleri genellikle enfeksiyon iyileştikten sonra küçülüyor.

SEBEBİ BİLİNMEYEN ATEŞ:

Ortada hiçbir sebep yokken vücut sıcaklığının 38 C’nin üzerinde olması.


GECE TERLEMESİ:

Gece yatarken giyilen giysilerin ve çarşafların ıslanmasına neden olacak kadar şiddetli gece terlemesi.

KİLO KAYBI:

6 ay içerisinde vücut ağırlığının %10’undan fazlasının kaybolması.

SÜREKLİ YORGUNLUK:

Şiddetli ve devamlı halsizlik veya yorgunluk.

BELİRTİLER ORTAYA ÇIKTIĞINDA NE YAPMALI?

Kendinizde bu belirtileri görürseniz, doktorunuza danışın. Ancak unutmayın, bu işaretlerin hiçbiri lenfomaya özgü değildir; pek çok başka hastalıkta da benzer belirtiler görülebilmektedir. Tanıyı sadece hekim kesinleştirebilir.

GRİP AŞISI VE KANSER İLİŞKİSİ

Kanser hastaları bağışıklık sistemi zayıfladığı için grip aşısı yaptırabilir. En ideal aşı yaptırma zamanı ekim ayı. Ancak tedavi gören kanser hastaları kesinlikle grip aşısı yaptırmamalı. Özellikle kemoterapi ve radyoterapi gören hastalar tedavi sırasında savunma hücreleri olan lökosit değerleri düşeceği için grip aşısından uzak durmalı.

Grip mevsimi öncesi her kesimde grip aşısı tartışılmaya başlanacak. Faydası ve zararları konusunda bir çok fikir ortaya atılıyor. Bazı iddialara göre de grip aşısı içinde yer alan bazı koruyucu maddeler kansere neden oluyor.

Ancak bu konuda kesin bir veri yok. Grip aşısının içinde yer alan koruyucu maddelerin kansere neden olduğunu gösteren bilimsel herhangi bir doküman ortaya konulmuş değil.

Grip aşısının etkinliği de tartışılan başka bir nokta. Bilindiği gibi grip virüsü kendi genetik yapısını değiştirebiliyor. Grip aşıları da daha önce salgın yapmış grip virüsü tiplerine karşı bağışıklık sağlıyor. Ancak kendi genetik yapısını değiştiren türler veya salgın yapan farklı tipler için etkili olmuyor. Bu nedenle aşı yapılmasına rağmen grip virüsünü kapmak mümkün.

Özellikle kanser gibi kronik hastalığa sahip olanlar kişiler grip aşısı yaptırmadan önce mutlaka tedavi gördükleri bölümde ki doktorlarından onay almaları gerekiyor.

HORMON TEDAVİLERİ

Kanser tedavisinde kemoterapi, radyoterapi, hedefe yönelik tedaviler kadar önemli bir konuda hormon tedavisidir. Bazı kanser türleri vücudumuzda salınan hormonlardan etkilenmektedir. İşte bu ilaçlar vücudumuzdaki hormon düzenini etkileyerek kanser üstünde iyileştirici etkiler gösterir.

Hormon tedavisinin en sık kullanıldığı kanser türü meme kanseridir. Kadınlarda östrojen hormonu meme kanseri üstünde önemli bir etkiye sahiptir. Östrojen yüksekliği meme kanserini olumsuz yönde etkilemektedir. Hormon ilaçları ile kandaki östrojen düzeyi azaltılmakta ve böylece olumsuz etkiler önlenmektedir. Bazı hormon ilaçları ise östrojen hormonun bağlandığı reseptörleri etkileyip benzer bir fonksiyon üstlenmektedir. Erken evre meme kanserleri sadece bu hormon tedavileri ile tedavi edilebilmektedir.

Östrojenin en önemli kaynağı olan overlerin fonksiyonlarının (eğer hasta menopoza girmemişse) engellenmesi yine bir tedavi seçeneğidir. Overleri baskılamak için çeşitli ilaçların yanında radyoterapi ve cerrahi gibi yöntemlerde kullanılabilmektedir.



Hormon tedavilerinin kemoterapi gibi yan etkileri yoktur. Genelde menopoz benzeri şikâyetlere neden olabilir. Meme kanserinde hormon tedavilerinin en korkulan yan etkisi kemik zayıflamasına bağlı olan kırıklardır. Bu nedenle özellikle osteoporoz hastası olan meme kanserlilerin hormon tedavisinde dikkatli olmak gerekiyor.

Bu konuda tartışmalı bir ayrıntıda hamileliğin meme kanseri üstündeki etkisidir. Hamilelik döneminde kanda artan östrojen düzeyleri hastalığı olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle meme kanseri hastalar tedavi bittikten sonra doktoruna danışmadan çocuk sahibi olması hastalıkta olumsuz gelişmelere neden olmaktadır.

Erkeklerde hormon tedavisi en sık prostat kanserinde kullanılmaktadır. Kadınlardaki östrojen hormonun etkilerine benzer olarak erkeklerde testosteron prostat kanseri üstünde olumsuz bir etkiye neden olmaktadır. Bu nedenle erkeklerde testosteron etkilerini azaltmak için çeşitli hormon ilaçları kullanılabilmektedir. Yine testosteronun en önemli kaynağı olan testisler cerrahi müdahale ile alınarak kan düzeyleri düşürülebilir.

Homon tedavileri bu iki önemli hastalığın yanı sıra daha az sıklıkta endometrium kanseri , tiroid kanseri gibi kanser çeşitlerinde de kullanılmaktadır.