Alerji nedir?
Alerji vücudun yabancı bir madde ile karşılaştığında buna karşı geliştirdiği bir yanıttır. Vücudun karşılaştığı yabancı maddeye antijen adı verilir. Alerjiye neden olan maddelere alerjen de denilmektedir. Alerjik reaksiyonlar vücudun belirli bir bölgesinde olabileceği gibi, yaygın da olabilir. Alerjik reaksiyonlarda en korkulan şey anafilaksi dediğimiz hayatı tehdit eden durumun gelişme riskidir, fakat bunun tüm alerjik reaksiyonlar içinde görülebilme sıklığı oldukça düşüktür.

Neler alerjiye yol açar?
Günlük hayatımızda alerji nedeni olabilecek birçok alerjen ile karşılaşmaktayız. Özellikle sanayi ürünlerinin ve kimyasal madde kullanımının yaygınlaşması ile alerjik hastalıkların görülme sıklığı da giderek artmaktadır. Alerjenler çok çeşitlidir. Yiyecekler, havada uçuşan polenler, ev tozları ve bunların içinde gözle görülmeyen küçük canlılar, hayvan tüyleri, giyecekler, takılar, kimyasallar ve aklınıza gelebilecek daha birçok şey alerji etkeni olabilir. Alerjik reaksiyon kişiye özel bir durumdur. Farklı kişiler farklı maddelere farklı alerjik reaksiyonlar gösterebilirler veya hiç alerjik reaksiyon göstermeyebilirler. Alerjiye yatkınlık kalıtsaldır ve genetik faktörler rol oynar. Alerjenler alerjik rinit, alerjik konjüktivit, alerjik astım, kontak dermatit, ürtiker gibi birçok alerjik hastalığa neden olabilir.

Alerjik rinit nedir?
Rinit burun iltihabı anlamına gelmektedir. Alerjik rinit alerji kaynaklı burun iltihabıdır. Alerjenlerin hava yolu mukozasına yapışarak iltihabi reaksiyonları başlatması ile meydana gelir. Belirli mevsimlerde (en çok polenlerin uçuştuğu bahar aylarında) ortaya çıkan tipine mevsimsel rinit denir. Mevsimsel alerjik rinit saman nezlesi olarak ta bilinir, fakat bu doğru bir terim değildir. Bir de alerjik rinitin tüm bir yıl boyunca süren tipi vardır ve perenial rinit olarak adlandırılır. Perenial rinitte neden, genellikle yıl boyunca ortamda bulunan hayvan tüyü, çeşitli kimyasallar veya ev tozu gibi alerjenlerdir.

Hangi allerjenler alerjik rinitte rol oynar?
En sık olarak havada uçuşan polenler ve çevremizde bulunan ağaçlar alerjik rinite yol açar. Fakat benzer reaksiyon küf, hayvan tüyü, ev tozu ve akarları gibi alerjenlere karşı da gelişebilir. Rüzgarla havada uçuşan küçük polenlerin hava yolları mukozasına yapışarak alerjik olayı başlatması ile alerjik rinit meydana gelebilir. Bu alerjenler ebatlarından dolayı burun mukozasında yakalanır ve genellikle daha aşağılara inerek alt solunum yolu belirtileri oluşturmazlar. Fakat bu her zaman geçerli değildir. Bu reaksiyonları başlatan polenler kişiye ve yöreye göre farklılık gösterirler. Özellikle kuru ve rüzgarlı havalarda havadaki polen miktarı fazladır ve alerjik rinit görülme sıklığı artar.

Alerjik rinitin belirtileri nelerdir?
Alerjen ile karşılaşıldığında özellikle ağız, burun, gözler,boğaz ve deride kaşıntı ortaya çıkar. Burun akıntısı ve gözlerin sulanması tipiktir. Burun tıkanıklığı ve koku almada güçlük ortaya çıkabilir. Bazen bu belirtilere hırıltılı solunum eşlik edebilir. Öksürük ve başağrısı da görülebilir.

Alerjik riniti olan hastalarda diğer allerjik hastalıklar da artmış mıdır?
Alerjik rinit genellikle alerji yatkınlığı olan, atopik olarak adlandırılan kişilerde bulunur. Bu kişilerde diğer alerjik hastalıkların (egzema, ürtiker veya astım gibi) görülme sıklığı normal kişilere göre daha fazladır. Ayrıca ailesinde alerjik hastalık öyküsü olan kişilerde de alerjik rinit ve diğer alerjik hastalıkların görülme sıklığı daha fazladır.

Alerjik rinit hangi yaslarda görülür?
Hastalik semptomlari genellikle 40 yasindan önce ortaya çikar ve yas ilerledikçe sikayetler azalir. Fakat hastaligin kendiliginden tamamen geçmesi nadirdir.

Alerjik rinitte tani nasil konulur?
Alerjik rinit tanisindaki en önemli sey hastanin öyküsüdür. Belirtilerin hangi mevsimde, ne ile karsilasildiginda, nasil ortaya çiktiginin bilinmesi taniya ulasmada önemlidir. Bazen yapilan testlerin sonuçlari negatif oldugu halde, hastanin tipik öyküsünden tani koymak mümkün olmaktadir. Muayene sirasinda hastalarin burun mukozalari soluk, fakat burun delikleri kirmizidir. Bu hastalarda burun mukozasinin sürekli iltihabina bagli polipler gelismistir, bu polipler özellikle tüm yil boyunca devam eden tipte siktir. Bu polipler de burun tikanikligina neden olabilir. Tani testleri arasinda alerjiye neden olan antikor IgE'nin total kan düzeyinin ölçülmesi ve özel alerjene karsi uygulanan alerji testleri en sik kullanilan tani yöntemleridir. Özellikle deriye uygulanan alerji testleri en sik kullanilan metoddur. Kanda eosinofil denilen ve alerjik reaksiyonlarda sayilari artan hücrelerin sayilmasi veya bu hücrelerin burundan alinan sürüntüde incelenmesi taniyi destekler. Bazen de olasi alerjenlerden uzak durma veya karsilasma sonrasindaki yanita bakilarak alerjenin tanisina gidilebilir.

Alerjik riniti olan hastalarin dikkat etmesi gerekenler nelerdir?
Tozlu ve polenli ortamlarda bulunmamali, eger bulunmak durumunda kalinirsa da maske kullanilmalidir.
Polenlerin uçustugu mevsimlerde kapi ve pencereler kapali tutulmalidir.
Özellikle kaloriferli evlerde kuru ev havasi alerjik rinitin kötülesmesine neden olabileceginden, evde hava nemlendiricisi kullanilmalidir.
Oda havasinin temizligine dikkat edilmeli, havalandirma sistemlerinin iyi çalistigindan emin olunmalidir.
Evde hayvan ve bitki beslemekten kaçinilmalidir.
Tüylü ve yünlü battaniyeler yerine pamuklu ve sentetik olanlari tercih edilmelidir.
Toz barindirabilecek tarzda kilim, hali gibi ev esyalari kullanilmamalidir.

Alerjik rinitte tedavi nasildir?
Alerjik hastaliklarda en önemli sey alerjen ile karsilasmaktan kaçinmaktir. Bu konuda alinmasi gerekli önlemler 'Alerjik riniti olan hastalarin dikkat etmesi gerekenler nelerdir?' bölümünde anlatilmistir. Alerjik rinitin tedavisi sikayetlerin giderilmesine yöneliktir, hastalik bu tedaviyle ortadan kaldirilamaz. Alerjik rinitin tedavisinde hekim tarafindan, antihistaminik denilen ve alerjenle karsilasildiginda olaya neden olan madde salinimini engelleyen ilaçlar, burun iç yüzeyindeki sisligi azaltan ilaçlar, kortizon içeren burun spreyleri gibi ilaçlar verilebilir. Ancak tüm bu ilaçlar muhakkak hekim tarafindan hastaligin siddeti ve hastanin durumu degerlendirilerek düzenlenmelidir.

Alerjik rinitin sonuçlari nasildir?
Alerjik rinit ömür boyu devam eden fakat yasla beraber siddeti azalan bir hastaliktir. Alerjik rinit hastaya sikinti vermesi, yasam kalitesini bozmasi ve is gücü kayiplarina neden olmasi disinda çok önemli saglik sorunlarina neden olmaz. Eger gerekli tedbirler alinir ve uygun tedavi verilirse bu hastaligin atak sayisini oldukça azaltmak mümkündür.

Önemli Uyarilar
Alerji vücudun yabanci bir madde ile karsilastiginda buna karsi gelistirdigi bir yanittir.
Alerjiye neden olan maddelere alerjen de denilmektedir. Alerjenler, alerjik rinit, alerjik konjüktivit, alerjik astim, kontakt dermatit, ürtiker gibi birçok alerjik hastaliga neden olabilir. Alerjik rinit alerji kaynakli burun iltihabidir. Alerjenlerin hava yolu mukozasina yapisarak iltihabi reaksiyonlari baslatmasi ile meydana gelir En sik olarak havada uçusan polenler ve çevremizde bulunan agaçlar alerjik rinite yol açar. Alerjen ile karsilasildiginda özellikle agiz, burun, gözler, bogaz ve deride kasinti ortaya çikar. Burun akintisi ve gözlerin sulanmasi tipiktir Alerjik rinit genellikle alerji yatkinligi olan, atopik olarak adlandirilan kisilerde bulunur Alerjik rinit tanisindaki en önemli sey hastanin öyküsüdür. Tani testleri arasinda alerjiye neden olan antikor IgE'nin total kan düzeyinin ölçülmesi ve özel alerjene karsi uygulanan alerji testleri en sik kullanilan tani yöntemleridir. Alerjik hastaliklarda en önemli sey alerjen ile karsilasmaktan kaçinmaktir. Alerjik rinitin tedavisinde hekimin önerisiyle, antihistaminik denilen ve alerjenle karsilasildiginda olaya neden olan madde salinimini engelleyen ilaçlar, burun iç yüzeyindeki sisligi azaltan spreyler ve kortizon içeren burun spreyleri gibi ilaçlar kullanilir.