Müziği dine sokmak

**..::BOZKURT::..** · 01.Ocak.2008 13:51

Müziği dine sokmak

Hızlı ve sinsi bir şekilde dinin içine müzik sokulmaya çalışılıyor. Çünkü dini bozmanın en kolay yollarından biri budur. Hıristiyanlığı aslından uzaklaştıran önemli unsurlardan biri de Kiliselere müziğin sokulmasıdır. İslamiyet’i de Hıristiyanlığın durumuna düşürmek için müziğe ağırlık verilmektedir. Bir gazete haberi şöyledir:
“Yedikule Zindanları, iftardan sonra zindan duvarlarını sarsacak kadar tempolu bir konsere tanıklık etti. Mustafa Özcan’ın Kur’an tilavetinden sonra Avusturya’dan gelen ve daha çok Türk Tasavvuf Musikisi icrasıyla tanınan Abdurrahman Toprak, soğuktan titreyen kalabalığı kendine eşlik ettirmeye çalışarak ilahi söyledi. Ardından bir zamanların ‘Yeşil Pop’çuları sahneye çıktı. Daha sonra heyecanla Yusuf İslam’ın geldiği müjdelendi. Hip Hop şarkılarıyla İslam çağrısı yapan, ramazan münasebetiyle özel olarak getirtilen Amerikalı müzik grubu Native Deen (Yerli Din) de sahnede yerini aldı. Her biri en fazla 20 yaşında üç tane çikolata renkli Afro-Amerikan, başlarındaki beyaz takkeler ile koşarak sahneye fırladı. Grubun üyeleri Joshua Salem, Naim Muhammed ve Abdülmelik Ahmed sahnede izleyici ile kurdukları diyalog açısından Yedikule Zindanlarındaki kalabalığı adeta kendinden geçirdi. En fazla ortaokul öğrencisi oldukları her hallerinden belli çocuklar, başlarına beyaz namaz takkelerini geçirmiş sahnenin hemen önünde ‘hip hop’ figürleriyle dans ettiler. Gece, Native Deen’in genç üyeleri ile öncüleri olan Yusuf İslam’ın birlikte söylediği sazlı sözlü ‘Taleal Bedru’ ile noktalandı...”

Ramazan aylarında yoğunlaştırılan bu faaliyetler projenin birinci aşamasıdır: Bu aşamada maksat, dinimizce haram olan müziği meşru hâle getirmek. Daha sonra da, müziği Hıristiyanlıkta olduğu gibi ibadetin bir parçası haline sokmak. Birinci aşamada hayli yol alındı.

Ramazanda pek çok otelin kapısında, “Canlı müzik eşliğinde iftar” afişlerini gördük. İşte İstanbul’da beş yıldızlı bir otelin ilanı: “Zengin bir mönünün sonunda Çeşmi bülbül Fasıl Grubu eşliğinde her akşam iftar...” Dört kız, ellerinde tambur, kanun ve ud eşliğinde, “Ben yanarım yane yane”, ”Sordum sarı çiçeğe...” ilahilerini seslendiriyorlar iftarda. Ardından saz eserleri... Akşama kadar Allah için oruç tutan, akşam genç kızların seslendirdiği Klasik Türk Müziği eşliğinde iftar ediyor.

Şapla şeker karıştı. Eskiden saflar ayrı ve netti. Kim ne yaptığını biliyordu. İçki içen meyhaneye, eğlenecek olan eğlence yerine, ibadet edecek olan da, camiye giderdi. Haram işleyen de günahını bildiği için üzülürdü. Yaptığını meşru görmediği için de küfre düşmezdi. Şimdi her şey birbirine karışmış durumda. İbadet mi yapıyor, eğleniyor mu belli değil. Bütün bunlar müziği ve haramları meşrulaştırmanın, haramı helali birbirine karıştırmanın yani “Dini sulandırma” projesinin bir parçasıdır.

Görünüşe bakıldığında bu davranışlar halkın cahilliğine veriliyorsa da, bu o kadar basit bir olay değildir. Müslümanlar bu hâle planlı bir şekilde, belli bir proje doğrultusunda getiriliyor. Bu projenin içeride ve dışarıda bayraktarlığını yapan pek çok kimse var. Rock Müziğin başını çeken Cat Stevens diğer ismi ile Yusuf İslam’ın takip ettiği çizgi hayli enteresan. Önce İslam âlimlerinin kitaplarından ve çevresindeki Müslüman kimselerden müziğin haram olduğunu öğrenip Müslüman olmasıyla beraber müziği de bırakıyor. Daha sonra birden fikir değiştiriyor. Bu değişikliği de kendince şöyle yorumluyor:
“Başlangıçta müzik konusunda şüphelerim oluşmuştu. Daha sonra Kur’ana ve hadislere baktım, müzik ile ilgili bir şey göremedim. İyi, faydalı şeyleri İslamiyet emrediyor. Müzik iyi ve faydalı olduğuna göre, haram olamaz diye yorumladım. Yeniden çalışmaya başladım...”

Binlerce İslam âlimi, Kur’an-ı kerime ve hadis-i şeriflere dayanarak müziğin haram olduğunu söylüyorlar; bu ise, göremedim, diyor. Demek ki bir yönlendirenler var. Kendisine, “Yedikule’de hip-hop grubu Native Deen ile birlikte sahneye çıktınız. Bu hip-hop tarzını nasıl buluyorsunuz?” diye soruyorlar, o da, “Native Deen, gençleri İslam’a ve Allah’a çağırıyor. Albümleri insanlık adına son derece olumlu mesajlar içeriyor. Bence gayet de başarılı bir hip-hop örneği ortaya çıkarıyorlar” diyor.

Yani dinimizin haram kıldığı müzik vasıtasıyla gençler İslam’a çağrılıyor. Böyle çağrılarla gelenlerin İslami anlayışının, yaşayışının ne olduğunu bilmek zor değildir. (Mehmet Oruç, Türkiye, 2005)

**alperock** · 10.Ocak.2008 04:37

sayın arkadaşım bu yazıyı burada konu ağaçarak iyi bir iş yaptığını zannetmiyorum
sebeb i ehemiyeti şu durki
yukarıda bahsi geçen mevzu din ve müzik ben bu konuya yaklaşımın sert ve
baya katı bir düşünceden kaynaklandığını düşünüyorum ve bunun arkasın dayım
evet müzik hırıstiyanlığa zarar vermiş tir bu bir gerçek
bir arştırıp açtığınız konuları konu olsun popilerite yakalyım diye açmayalım biraz özverili bir çaılış ma yapmak kanısındayım
şimdi yukarıda bahsi geçen yusuf islan ve desteklediği gurup lar için bir söz söylen miş bir isim telağfuz edilmiş bir isim vermek okişinin amacını kendine göre yorumlayıp bir çalışma yapamak ve kişin haberi dahi olmadan yayımlamak sizce nekadar islami alayış çerçevesinde doğrudur o kişinin hakkı gasp edilmiş amacının kitlelere farklı tanıtmak okişinin işini samiimi birşekilde yapması göz önüne alınırsa o kişinin sizin yüzünden amacına ulaşmaması durumunda ahirette sizin karşınıza neler çıkacağını bi araştırın
bahsi geçen yusuf islam ve desteklediği gurupları hiç dinlediniz mi sanıyorum ki hayır eğerki dinlemiş olsa ididniz bu konuyu açmazdınız bi dinleyin ve ondan sonra düşünün dikkat edin bu kişiler işlerini yapar iken enstürman kullanmadan yapmak ta kiliselerde yapılan müziklerde ise piyano,gitar,keman gibi çalgılar kullanılmakta arada ki farkı bulabilirsiniz sanırım
insanalara ulaşmanın yollrı vardır ilahiler mesala müthiş bir çağrı şeklidir ilahilerin amacı nedir insanları hakkı tanıtmak içindeki sözler de geçenleri bir kağıda yazıp bu kişileri dinledikten sonra anladığınınz dile çevirip karşılatırırsanız aradaki farkı bulabilirsiniz
suda bi gerçek ki hak teala kuran dan başka hiç bir kitabında demiyorki hatta bu sözü vermiyor<<ben bu kitabı koruyacağım>>bu nedemek bu kitab ile gelen dini ve peygamberinde korunması
günümüzde bu şekilde değil de yazarak anlatım konuşarak anlatım mevcut
fakat dikkat edin bu yazarlar ve anlatan kişiler herzaman toplumda ilticai faliyet suçu ile itilmişlerdir hatta yazarların hapse atılması yazılan kitapların yakılması mevcuttur kaldiki bunlar yapılmasa dahi nekadar kitab okuyan bi toplumuz bunun için dirki insanlara bu şekilde yaklaşım gayet akıllıca ve doğrudur düşünün anlayabilirsiniz
ve yayımlan mış yukarıdaki yazı gayet dayanaksız ve gerçek islam anlayışına tamamen ters bi anlayıştır eğer olaya böyle bakar isek mevlevi dergahlarındaki gurupları ve ilahileri de hiçe saymış oluruz
fakat MEVLANA hz. leri ney ile çalan ilahide semah dönerek hakkı bulamanın tadını en iyi şekil de anlatmış tır bizlere

**..::BOZKURT::..** · 11.Ocak.2008 19:14

Benim nakletmiş olduğum Mektubat-ı Rabbâni'den alıntı olan kısım, İmam-ı Rabbani Hazretlerinin o dönemlerde ve şimdilerde çok meşhur olan "musiki, raks" vb. şeyler için yazmış olduklarıdır. Tabi "ney" türü çalgılarda buna dahil.

Ney dedikte, iş sadece “ney” ile sınırlı olmasa gerektir. Bunun yanında ele alınabilecek “şiir – şair” mefhumları da var. Hatta şu başlı başına mevzu olan “raks” dahi…

Esâsen İslâm’da şiir ve musiki ile ilgili iki ana görüş vardır. (Bkz. Kınalızade Ali Efendi, Ahlâk-ı Âlâî, Devlet ve Aile Ahlakı). Bunlar İmam-ı Gazali ve İmam-ı Rabbani (kaddesellahü esrârahüm&#226 Hazretlerinin görüşleridir ki bunların temeli de cehrî ve hafî zikir kavramlarına dayanır.

Zikr-i Cehrî ile alakadar olan yolda dinî hisleri uyandıran şiir ve musiki makbul görülüp nefsani hisleri uyandıranlar ise reddolunur. Bunlar kerâmet ehli insanlardır ki Mevlanâ Celaleddin Rûmi Hazretleri misal verilebilir.

Zikr-i Hafi dediğimiz ve gizli zikir manasına gelen yolun mensupları ise şiir ve ney-musikinin hiçbiri ile ilgilenmemişlerdir. Bu konuda İmam-ı Rabbâni Hazretlerinin sözü vardır ki esasen burada tartışılan meseleye ışık tutan noktayı ihtiva etmektedir; “Bizim yolumuzun dışındaki büyükler bu gibi şeylerle meşgul olmuşlardır, red ve inkâr etmeyiz. Bizim yolumuzun büyükleri ise bunlarla meşgul olmamışlardır, kabul etmeyiz.”

Hatta 168. Mektupta bu sema raks ve musiki türü şeylerin “bid’at” yani dinde olmayıp sonradan dine sokulan bir şey olduğundan bahseder İmam-ı Rabbani Hazretleri ve tahribat türü bu şeyin, o yol mensuplarınca “kemale erdirici” zannedildiğini de ekler.

Nakşi yolu dışındaki evliâullahın ney-musiki türü şeyleri; gerçekten onların istediği, verdiği istikamet doğrultusunda mı seyretmektedir? Cevabı malum. Bugün art niyetli bazı batılıların buna destek verip "raks" türü şeyleri baş tacı etmeleride bunun en güzel delilidir denebilir.

Selam ve sevgiler...

**..::BOZKURT::..** · 11.Ocak.2008 19:17

Edebiyat-Şiir, Tasavvufta Raks-Sema, Teganni-Musiki

Edebiyat, kelime ve kavram olarak Türkçemizde Tanzimat'tan (1860’lardan) sonra kullanılmaya başlanmış veya bu tarihten sonra giderek yaygınlaşmıştır. Ancak Divan edebiyatı tamamen nazımdan ibaret olduğu için, bu alanda şiir kelimesi tercih edilmekteydi.

Bugün de edebiyat daha mutlak bir ifade olarak kabul edilebilir. Hatta edebi eserler denildiğinde, şiirin dışındaki çalışmalar akla gelmektedir. Kısaca edebiyat, bir coğrafya veya milletin, bir devrin, bir sanat veya edebiyat mektebinin edebi mahsullerinin bütününe verilen isimdir, diyebiliriz. Şiirse bu bütünün bir cüz’ü, parçasıdır.

Sultanü’ş-şuara’ya göre “Şiir, daha çok tecrittir (soyut), mücerret sahillerinde kulaç atar. Nesirse müşahhasla, somut şeylerle meşguldür. Bir Batılı’ya (Valeri) göre, kaba bir his aleti olmak yerine, girift bir idrak cihazıdır…

“Mutlak hakikati (Allah’ı) arama işidir. Fevkalade sarp ve dolambaçlı, fakat kestirme ve imtiyazlı bir keçi yoludur. Oradan kalabalıklar değil, gözcüler, işaret memurları ve kılavuzlar geçer...

“Şiir beş duyumuzu kaynaştırıcı idrak ekseninde maddi-manevi bütün eşya ve hadiselerin maverasına-ötesine sıçramak isteyen, küstah ve başıboş kıvılcımlar mahrekidir...

“İlmin usûlünde tebliğ, şiirin usulünde ise telkin yer alır…

“Şiirde başlıca iki unsur vardır: His ve fikir.” (1)
***

ŞİİR VE ŞAİRLER

Şiir ve şairlerin faziletleri hakkında Sevgili Peygamberimiz (s.a.v.) tarafından îrad buyurulan hadîs-i şeriflerden bazıları...

1. “İnne mine'l-beyâni sihran ve inne mine’ş-şi’ri hikemen.”
Manası: Beyan ve ifadeden bir kısmı, sihir etkisi yapar (büyüleyicidir). Şiirlerden bir kısmında da hikmetler vardır.

2. “Lisânü’ş-şuarâi miftâhu’l-cenneti.”
Manası: Şairlerin dili, cennetin anahtarlarıdır.

3. “Kulûbü’ş-şuarâi hazâinü’r-Rahmâni.”
Manası: Şairlerin kalpleri, Rahmân olan Allâh’ın hazineleridir.

4. “Allimû evlâdekümü’ş-şi’ra fe innehû yeftehu'z-zihne ve yûrisü’s-şecâate.”
Manası: Çocuklarınıza şiiri öğretiniz; çünkü şiir, zihni açar ve cesaret verir.

5. “İnne lillâhi künûzen fî tahti’l-Arşi ve mefâtîhuhâ elsinetü’ş-şuarâi.”
Manası: Allâh’ın, Arş’ın altında hazineleri vardır. Bu hazinelerin anahtarları da şairlerin dilleridir.

6. “Teallemû mine’ş-şi’ri hikmeten ve emsâlehû.”
Manası: Şiirden hikmetli olanlarını ve benzerlerini (atasözleri-veciz ve güzel sözleri) öğreniniz. (2)
***

ASR-I SAADET’TEN ÖNCE ŞİİR

İslâm’dan önce edebiyat özellikle şiir zirvede idi. Muallakât-ı seb‘a meşhurdur. Onun için Kur’an-ı Kerim de, her alanda olduğu gibi, edebi san’atlar açısından da zirvenin zirvesi olarak gelmiştir.

Muallakât-ı seb‘a:

Muallak, alâka kökünden, ta‘lîk edilmiş, asılmış, asılı anlamına, muallakât ise bunun cem‘îsidir (çoğulu). Seb‘a da yedi demektir. İslâm’dan önceki Arap şairlerinin, beğenilip Ka‘be duvarına asılmış bulunan meşhur yedi kasîdesine bu ad verilmiştir.
***

PEYGAMBERİMİZ (S.A.V.) DÖNEMİNDE VE SONRASINDA ŞİİR

Resûlüllah Efendimiz (s.a.v.), müsbet yöndeki şiiri daima teşvik etmiştir. Mesela, şiirle ve Müslüman şairlerle meşgul olanlar arasında, şair Hassan’ı (r.a.) duymayanımız hemen hemen yok gibidir. “Kaside-i Bürde” ve hikayesi de malum. O beyitlerin karşılığı olarak İki Cihan Serveri’nin (s.a.v.) verdiği Bürde’ye ister hediye deyin, isterse câize... Netice değişmez. Bilirsiniz, padişahlar da şairlere caizeler verirlerdi.
***

Şiirde mezmûm olan; kötülüğe, isyan ve inkâra sevk eden şair ve şiirlerdir. Nitekim Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyrulmuştur:

“Şeytanların kimlere inmekte olduklarını size haber vereyim mi? Onlar, her günahkâr yalancının (gerçeği ters yüz eden, günaha düşkün olanın) tepesine inerler. Bunlar (Şeytanlar) onlara (yalan-yanlış hırsızlıkla elde ettiklerini) duyduklarını anlatırlar ve onların çoğu yalancıdırlar. Şairlere gelince; onlara azgın-sapıklar uyar. Onların her sâhaya daldıklarını ve gerçekten hep yapamayacakları şeyleri söylediklerini görmüyor musun? Ve gerçekten onlar, yapmayacakları şeyleri söylüyorlar. Fakat bunlardan, ancak iman edip salih amelde bulunanlar, Allah’ı çok zikredenler ve zulme uğratıldıktan sonra zafer kazananlar (intikamlarını alanlar) böyle değildir. O zulmedenler yakında hangi inkılab (değişim) ile sarsılacaklarını-devrilecekleri görecekler.” (3)

Buna göre dinimizce kabul gören ve görmeyen şairler...

Âyet-i kerimede görüldüğü üzere Cenab-ı Hak, önce şairlerin kötü özelliklerini ortaya koymuş, sonra da şu dört vasfı taşıyan şairleri bunlardan ayırmıştır. Peki bunlar kimlerdir:

1. İman sahibi olanlar.

2. Salih amel sahipleri.

3. Şiirlerinde tevhid, nübüvvet ve insanları Hakk’a davet edenler. Yani Allah’ı çokça zikredenler.

4. Dinlerini, mukaddesatlarını, şahsiyetlerini, manevi değerlerini hicvedenlere karşılık vermeleri dışında, hiç kimseyi hicvetmeyen-kötülemeyenler. Yani, zulme uğradıktan sonra öclerini alanlar da kötü şairler değildir. “Allah, çirkin sözün alenen söylenmesini sevmez; zulme uğrayanlardan olursa bu müstesna...” (4) buyurmuştur. Bu hususu teyit eden bir ayet-i celile de şöyledir: “Kim size karşı haddi aşarsa, siz de tıpkı onların haddi aşmaları kadar ona karşı koyun.” (5)

Ayetteki bu istisna ile Abdullah b. Revaha, Hassan b. Sabit, Ka’b b. Malik, Ka’b b. Züheyr (r.anhüm) gibi şairlerin kastedildiği tefsirlerde ifade edilmiştir. Çünkü bunlar şiirleriyle Kureyş kafirlerini hicvediyorlardı. Ka’b b. Malik’in şöyle dediği rivayet edilmiştir:

“Resûlüllah (s.a.v.) bana, ‘Kureyş’i hicvedin. Hayatım kudret elinde olan Allah’a yemin ederim ki, sizin onlara bu hicviniz, ok yağdırmadan daha çetindir.’ Hassan b. Sabite de hep, “Söyle, Ruhu’l-Kuds seninledir' buyururlardı." (6)

Cinniler de mensûrdan çok manzûmdan (düz yazıdan değil şiirden) hoşlanırlar. Onun içindir ki Abdülvehhab Şa’râni hazretleri, Müslüman cinnilerin 80 küsur sorularına cevap mahiyetinde kaleme aldığı, “Keşfü’l-Hicabi ve’r-Rân an Vechi Es’ileti’l-Cân” isimli eserlerinde, meseleleri kısaca nesir olarak ifade ettikten sonra nazım olarak daha geniş ve uzunca ele almışlardır.
***

OSMANLI’DA ŞİİR VE DİVAN EDEBİYATI

İlmi eserler müstesna hemen her alanda şiirin-nazmın, destanın hakimiyeti görülür ecdadımız Osmanlı’da. Hatta ilmi eserlerde de sıkça rastladığımız gibi, tamamen nazım olarak kaleme alınan Arapça kitaplar da vardır. Mesela akaid sahasında kaleme alınmış olan Kasîde-i Nûniyye, Emâlî gibi…

Divan edebiyatında roman yoktu. Neden? Çünkü romanda teşhir vardır. Osmanlı toplumu Müslüman bir toplumdur. İslam’da teşhir makbul değil merduttur.(7) Vebali büyüktür. “Fâsık-ı mütecahir” (işlediği günühı ilan edip açıklamak) kavramının manası içine girer teşhircilik. Ama romanda da teşhir değil tebliğ-telkin, talim-terbiye esas alındığı takdirde niye olmasın..? Nitekim bu amaçla yazılmış romanlar da vardır.
***

TASAVVUFTA ŞİİR VE MUSİKİ

İslâm’da şiir ve musiki ile ilgili iki ana görüş vardır. (8) Bunları İmam Gazali ve İmam Rabbani’nin (k. esrarahüma) görüşleri olarak, ya da tasavvufta Cehrî ve Hafî yolların görüşleri başlığı altında ele alabiliriz.

a) Zikr-i cehri ile alakadar olan yollarda şiir, şair ve musikinin ayrı bir yeri ve önemi vardır. Bunlar musiki ile ilgili birinci görüşü tercih etmişlerdir. Onlara göre, eğer şiir Allah’ı ve ahireti hatırlatıyorsa makbul, nefsani duyguları-arzuları kamçılıyorsa reddolunur. Mesela daha çok kavlî kerametleriyle meşhur olan Yunus Emre, Mevlana Celaleddin-i Rumi ve emsallerinin şiirleri gibi…

b) Zikr-i hafi ile alakadar olan yollarda ise şiire bakış ve bu yolun büyükleri tarafından yapılan değerlendirmeler oldukça farklıdır. Onlar ikinci yolu tercih etmişlerdir. Yani şiirin, musikinin hiçbir türü ile ilgilenmemişlerdir. Mesela İlahi ve Mevlid’le ilgili İmam-ı Rabbani hazretlerinin Şah-ı Nakşibend hazretlerinden naklen verdiği cevap (mealen) çok dikkat çekicidir: ‘Bizim yolumuzun dışındaki büyükler bu gibi şeylerle meşgul olmuşlardır, red ve inkâr etmeyiz. Bizim yolumuzun büyükleri ise bunlarla meşgul olmamışlardır, kabul etmeyiz.’

İmam-ı Rabbani (k.s.) hazretlerinin Teganni, raks ve sema ile alakalı değerlendirmeleri de şöyledir:

“Raks (mûsıkî refâkatinde yapılan düzenli hareket) ve sema (dönmek), hakîkatte oyun ve eğlenceden ibârettir. Allah Teâlâ şu âyet-i kerîmeyi tegannîden men için inzâl buyurmuştur:

“İnsanlar arasında, (bilgisizce Allah yolundan saptırmak ve bir eğlence için) boş lafa müşteri çıkan adam vardır.’ (9)

“İbn Abbas’ın (r.a.) talebesi ve tabiînin büyüklerinden Mücâhid (r.a.) şöyle dedi:

“Bu âyet-i kerimede geçen ‘lehve’l-hadîs’ yani boş laf, tegannîdir (şarkı, türkü söylemektir). Medârikte ise, ‘Lehve’l-hadis; kıssa, hikâye, yatsıdan sonraki (mâlâyani) konuşmalar ve şarkı-türkü söylemektir’ denilmiştir. İbn Abbas ve İbn Mes’ûd (r.anhüm), bunun mânâsının tegannî olduğuna dair yemin etmişlerdir.

“O kimseler ki, yalancı şâhidlik etmezler” (10) âyet-i kerimesini izah ederken Mücâhid (r.a.) şöyle demiştir: ‘Yani şarkı ve türkü söylenen yerlerde bulunmazlar.’

“İmam Hüdâ Ebû Mansûr Mâtürîdi’den (r.a.) nakledildiğine göre, şöyle demiştir:

“Zamanımız kurrâlarından birine, tegannî ile Kur’an okurken, güzel okudun diyen kimse kâfir olur... Karısı kendisinden boş olur... Allah Teâlâ, onun hasenâtını, yani yaptığı iyilikleri iptal eder, hükümsüz kılar!”

“Ebû Nasriddebbûsî’nin bildirdiğine göre, Kaadı Zahîreddîn Harzemî (r.aleyh) şöyle demiştir:

“Bir şarkıcıdan veya başka bir yerden şarkı ya da benzeri bir şey dinleyen, yahut başka bir haram iş gören kimse; bunu, inanarak veya inanmayarak güzel kabul etse, derhal mürted olur. Zira, dînin hükmünü bâtıl saymış olur. Dînin hükmünü bâtıl sayan bir kimsenin mü’min olmadığında bütün müctehidler ittifak etmişlerdir. Cenâb-ı Hakk, bu gibi şeylerden bizleri muhâfaza eylesin!

“Tegannî’nin haram olduğuna dâir âyetler, hadisler ve fıkhî rivayetler o kadar çoktur ki, saymak zordur. Vaziyet anlatıldığı gibi olunca, bir şahsın, tegannînin mubah olduğuna dair nakledeceği mensuh (hükmü kalkmış) bir hadis veya şâz (hükümsüz) bir rivayete itibar edilmez. Zira hiçbir fakîh, hiçbir vakit tegannînin mubah olduğu hakkında fetvâ vermemiştir. Raksedip ayakları yere vurmayı câiz görmemiştir. Nitekim bunlar, İmâm Hümâm Ziyâeddîn Şâmî’nin, Mültakıyt isimli risâlesinde anlatılmıştır.

“Sofiyyenin (tasavvuf erbâbının) amelleri, helâl ve haram mevzuunda senet değildir. Fakat onları ayıplamayız da; mâzur görürüz. İşlerini Allah’a havale ederiz.

“Helâl ve haramı anlamakta, İmam Ebû Hanîfe, İmam Ebû Yûsuf ve İmam Muhammed’in (rahimehullah) kavilleri mûteberdir. (Ehlullah'tan-evliyaullah'tan) Şiblî’nin ve Ebû Hüseyin Nûrî’nin (k.s.) amellerine bakılmaz.

“Bugün, şeyhlerinin amellerinden başka bir şeye bakmayan ve kulak asmayan sofiyye, raks ve semâ’ı dinleri ve şerîatleri hâline getirmişlerdir. Şeyhlerinin amellerine istinad edip, onu, tâatları ve ibâdetleri olarak kabûl etmişlerdir. ‘Onlar öyle kimselerdir ki, dinlerini bir oyun bir eğlence haline getirmişlerdir...’ (11)

“Yukarıdaki rivâyetlerden anlaşılmış oluyor ki; bir kimse, haram bir fiili güzel kabul ederse, İslâm zümresinden çıkar, mürted olur. Bunun üzerine, semâ ve raks meclisine tâ’zim etmenin (kabul ve tasvip ederek saygı göstermenin); hatta, onu ibâdet ve tâat hâline getirmenin şenâetini (fenalığını) düşünmek lâzımdır!..” (12)
***

"Teganni" ile alakalı iki hadis-i şerif

Ebû Saîd ve Enes (r.anhüma) anlatıyor: Rasûlüllah (s.a.v.) şöyle buyurdu: "Ümmetimde ihtilaf ve ayrılıklar meydana gelecek. (Onlardan) bir grup lafıyla güzel, ameliyle kötü olacak. Onlar Kur'an'ı okuyacaklar; ancak (okudukları Kur’an’ın nûru) köprücük kemiklerinden aşağı geçmeyecek. Bunlar dinden, tıpkı okun avı delip geçmesi gibi çıkarlar. Onlar; ok, kirişine dönmedikçe bir daha dine geri gelmezler. Bunlar mahlukatın/yaratıkların en şerlileri/kötüleridir. Onları öldürene ve onlar tarafından öldürülene ne mutlu! Onlar insanları Kitabullah'a çağırırlar; fakat, Kitap'tan zerre kadar nasipleri yoktur.'

Yanında bulunan Ashab (r.anhüm),

- 'Ey Allâh'ın Rasûlü, onların alameti-emaresi-nişanesi nedir?' diye sorduklarında,

- 'Tıraş olmak!' cevabını verdiler. "(13)

Benzer bir rivayeti Ebû Saîdi'l-Hudrî'den (r.a.) Sahihayn da kaydetmiştir.

Rezîn’in Hz. Huzeyfe’den (r.a.) naklettiği rivayetse şöyledir: Rasûlüllah (s.a.v.) buyurdu ki: "Kur'ân'ı Arap şivesiyle/ağzıyla ve sesleriyle okuyun! Aşk ehlinin ezgilerinden uzak durun! Ehl-i Kitab’ın ezgilerinden de uzak durun! Benden sonra bir topluluk gelecektir ki; onlar, Kurân okurken, şarkı söyler veya ağıt yakar gibi okuyacaklar. Okudukları gırtlaklarından aşağıya geçmeyecek! Hem onların hem de onları beğenenlerin kalpleri bozulacak."
***

Netice;

Şiirle meşgul olan ya da olması gerekenlerin, bu dalda kabiliyet ve istidadı bulunanların, her şeyde ve her alanda olduğu gibi bu noktada da, yukarıda belirtilen kıstaslara/kriterlere riayet etmeleri, ölçüyü kaçırmamaları icap etmektedir. Aksi takdirde mezmûm ve muteber olmayan alana girmiş olurlar.

Kur'an-ı Kerim de, hadis-i şeriflerde kötülüğü anlatılan şekillerden uzak, usûlüne uygun tarzda Rasûlüllah Efendimizin tarif buyurdukları gibi tegannisiz bir üslupla kıraat kaidelerini gözardı etmeden hüzünle okunmalıdır.
***

GÜNÜMÜZDE ŞİİR VE MÜTEŞAİRLER

Hemen her sâhada olduğu gibi, günümüzde şiirin de şairin de ölçüsü kalmamıştır. Serbest nazım diye bir şey tutturulmuş, salkım-saçak bir şeyler üretilmeye çalışılıyor. Evet, şiirin de serbestisi vardır elbette... Ama ne olursa olsun, onun da bir kriteri-ölçüsü olması icap etmez mi? Gerek ses ve gerekse mana yönüyle...

Her neyse; ikinci yolu yani tasavvufta zikr-i hafî yolunu ve o yolun büyüklerinin tercih ettikleri usûlü benimsediğimize, dolayısiyle şiirle pek de meşgul olmadığımıza göre, işin bu yönünü daha fazla kurcalamadan iki fıkra ile yetinelim. (Zikr-i cehrî yolunun usûlünü benimseyip, İslâmi ölçüler dahilinde şiirle meşgul olanlara da tabii ki bir diyeceğimiz yok.)
***

Garip halleriyle meşhur olan şair Ali Rûhi Bey, klasik şiirin tabuta konulup defnedilmeye çalışıldığı ve bugünkü gibi serbest nazım ile şiir yazmanın moda olduğu devirlerde bir gün, eline geçen “Gülşen” mecmuasında, genç şairlerden birinin irili-ufaklı mısra‘larla bütün bir sahifeyi dolduran şiirini görüp merakla okur. Armudî istifi ile bu alışılmadık kelime yığınına, uzun uzun baktıktan sonra,

– Acâyip, der, bunlar üzüm salkımı; yazanlar da şair değil, manav olsa gerek!..
***

MÜTEŞAİR KİMDİR?

Namık Kemal bir edebiyat meclisinde ciddî bir münâkaşaya girmiş... Münâkaşa dönüp dolaşmış, dünyanın-hayatın esasını teşkil eden ahlât-ı erbaa (Ahlât-ı erbaa, insan vücudundaki dört unsur da demek olan; toprak, hava, su, ateş. Anâsır-ı erbaa da denir) bahsine gelmiştir. O devirlerde ahlât-ı erbaayı bilmeden şairlik iddialarında bulunmak düşünülemezdi. Mevzuyu herkes biliyor ve münâkaşa iyiden iyiye kızışıyordu. O sırada devrin müteşairânından (şair olmadığı halde şairmiş gibi geçinenlerinden) Diyarbakırlı Deli Nâim,

– Kemal Bey, Kemal Bey!.. diye sanki kendisinin de bu hususta önemli bir fikri varmış gibi ateşli ateşli bağırıp Namık Kemal’i susturur. Mecliste gözler ona çevrilmiş ve münâkaşa yeni bir hal alacak diye herkes pür-dikkat beklemeye başlamıştır. O sırada Nâim Efendi’nin gayet yumuşak bir sesle,

– Kuzum, ahlât-ı erbaa ne demektir? diye sorması üzerine Namık Kemal, bir şairden bu cehâlet ve densizliği görünce, hiddetle bağırmış;

– Dört kere halt etmektir!..

DİPNOTLAR
(1) Necip Fazıl, Çile.
(2) Hadisler için bkz. Bursalı Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri, Meral Yayınları, İstanbul, 1972, II, 3-4.
(3) Şuara sûresi, 221-227.
(4) Nisa sûresi, 148.
(5) Bakara sûresi, 194.
(6) Tefsir-i Kebir, (Terc.), 17, 391.
(7) Cemil Meriç, Bu Ülke.
(8) Bkz. Kınalızade Ali Efendi, Ahlâk-ı Âlâî, Devlet ve Aile Ahlâkı.
(9) Lokman sûresi, 6.
(10) Fürkan sûresi, 72.
(11) A’râf sûresi, 51.
(12) İmam-ı Rabbani, el-Mektubat, 1, 266.
(13) Ebu Davud, Sünen, Sünnet, 31.

Konu: Müziği dine sokmak

LinkBack

Seçenekler

Görünüm

Müziği dine sokmak

Konu Bilgileri

Bu Konuya Gözatan Kullanıcılar

Bu Konu için Etiketler

Yetkileriniz