3 Mayıs 1961 tarihinde Diyarbakır'ın Silvan ilçesinde doğdu. 1975 yılında, 14 yaşında iken Diyarbakır Belediye Başkanı Mehdi Zana ile evlendi. Okuma yazmayı sonradan öğrendi. Eşi Mehdi Zana, 12 Eylül 1980 Darbesi sonrasında tutuklandı. Mehdi Zana, 14 yıl hapiste kaldı. Diyarbakır milletvekili olarak TBMM'ye girdi. TBMM yemin töreninde, başında Kürt bayrağının renkleri olan bir bantla, Türkçe başladığı yemini Kürtçe tamamlaması nedeniyle tepkiyle karşılandı. 1994 yılında, grup arkadaşları Hatip Dicle, Selim Sadak ve Orhan Doğan ile birlikte tutuklanarak cezaevine gönderildi. 15 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Hapishane yılları boyunca uluslararası barış kuruluşlarının ve insan hakları derneklerinin ilgisi ve desteğiyle karşılaştı. Avrupa Birliği süreciyle birlikte yoğunlaşan çabalar sonucunda ve AİHM kararı doğrultusunda yeniden yargılandı. Zana ve arkadaşları, 10 yıl önce verilen 15'er yıllık hapis cezaları olduğu gibi onaylanarak cezaevinde kaldılar. Haziran 2004'te serbest bırakıldı. 12 Haziran 2011 genel seçimlerinde Diyarbakır milletvekili seçildi.

Ödülleri

•1995 yılında Sakharov ödülüne layık görülen Zana, ödülünü 2004 yılında Avrupa Parlamentosunda aldı.
•1994 Rafto Ödülü (Profesör Thorolf Rafto)
•1995 Bruno-Kreisky-Preis
•1995 Aachener Friedenspreis Ödülü
•14 Aralık 2004 tarihinde Paris Belediye Başkanı Bertrand DELANOË tarafından ağırlanan Zana Paris Şehri Gümüş Madalyasını aldı.
•Zana ayrıca Fransa'da Paris, İsviçre'de Cenevre şehirleri tarafından Onursal Vatandaş seçildi.



HAKKINDA YAZILANLAR

'Ya ideoloji, ya aile' dediler, ailesini tercih etti
Habip Güler Zaman 23.03.2006

Bir süredir aktif siyaset ile ailesi arasında tercih yapmak durumunda bırakılan eski DEP Milletvekili Leyla Zana, ailesinden yana tavır koydu.

Siyasi yasaklı olduğu için Demokratik Toplum Partisi'ne (DTP) üye olamayan Zana, 30 yıllık evliliğinin 25 senesini ayrı yaşadığı eşi Mehdi Zana'yla birlikte sakin bir hayat yaşamaya başladı. Avrupa'da bulunduğu dönemde terör örgütü elebaşısı Abdullah Öcalan aleyhindeki açıklamalarıyla gündeme gelen Mehdi Zana'yı dışlayan PKK ve DTP çevreleri, kocasının yanına giden Zana'yı da gözden çıkardı. Milletvekilliği ve 11 yıllık cezaevi sürecinde ünlenen Leyla Zana, siyaseti bırakarak kocası Mehdi Zana ve çocuklarıyla köyüne döndü. İki yıl önce cezaevinden tahliye olan Zana, diğer 3 eski DEP'li arkadaşıyla yoğun bir çalışma yürütmüş, DTP'nin kuruluşunda aktif rol oynamıştı. Ancak eşinin Avrupa'dan dönüş yapması, Zana'nın partiyle yollarını ayırmasına sebep oldu. Mehdi Zana'yla sorunlu olan PKK ve DTP'lilerin Leyla Zana'ya 'Ya parti çalışmalarına aktif olarak katıl, ideolojin için çalış ya da git kocanla yaşa' şeklinde teklifte bulunduğu, bunun üzerine Zana'nın kocasıyla yaşamaya başladığı belirtiliyor. Diyarbakır Silvan'a bağlı bir köyde yaşayan Zana ailesinin, çocuklarını da yanlarına aldığı ifade ediliyor. Önceki gün Diyarbakır'da gerçekleştirilen Nevruz kutlamalarına davet edilmeyen Zana, bayramı vatandaşlarla birlikte kutladı.

30 yılın 5'i birlikte geçti

Leyla ve Mehdi Zana, 1975'te evlendi. Mehdi'nin 14, Leyla'nın da 11 yıl cezaevinde kalması dolayısıyla çift, 30 yıllık evlilik hayatlarının sadece 5 yılını birlikte geçirdi. 14 yaşında gelin olan Leyla Zana, 15 yaşında eşi Mehdi Zana ile Diyarbakır'a yerleşti. 12 Eylül darbesinde tutuklanan eşi için yıllarca Diyarbakır, Aydın, Afyon ve Akşehir cezaevlerine gidip geldi. Okuma yazmayı bu sırada öğrendi. Leyla Zana 1991 seçimlerinde, Diyarbakır'da 45 bin oy alarak milletvekili oldu. 1993'te TBMM'de yaptığı Kürtçe yemin sebebiyle cezaevine konuldu.

Bu arada, DTP Eşbaşkanı Ahmet Türk, Diyarbakır İl Başkanlığı'nda düzenlediği basın toplantısında Leyla Zana'nın sağlık sorunları sebebiyle bir süre dinlenmeye ihtiyacı olduğunu söyledi.



1.Sevgili Leyla
Uzun Bir Sürgündü O Gece
Mehdi Zana
Belge Yayınları / Yaşam ve Anılar Dizisi

Bugün benim açlığımın 17'si, diğer arkadaşlarımınsa 32. günü. Yani 2 Ağustos'u 3'e bağlayan gecenin saat 01.00'indeyiz. Yatağımdan yorgun ve bitkin bir şekilde kaldırıldım. Vücudum da öyle bir ağırlaşmış ki!.. Açlığın ölüm sınırına vardığı, insanların büyük ölçüde takatten düştüğü bir sıra da bir nakil, ya da diğer adıyla sürgün nasıl olacak diye düşünüyorum.

Sanırım herkesin gözlerinde bu soru var. Arkadaşlarla göz göze geldiğimizde bunu daha açık görüyorum. Evet, nereye ve nasıl?..

Benzer Konular: